czwartek, 13 stycznia 2011

"Rehabilitacja" Wisławy Szymborskiej, czyli wiersz z arkusza egzaminu próbnego

Na jednej z poprzednich lekcji powiedziałam, że opublikuję na blogu odpowiedzi na pytania otwarte do wiersza (jak się okazuje - fragmentu wiersza) Wisławy Szymborskiej Rehabilitacja. Cały wiersz można przeczytać tutaj (klik!). Uwaga, to będzie długi post! :) Odpowiedzi na pytania opatrzę swoim komentarzem.

Tekst III (do zadań 22-27) podaję z arkusza, z podaniem adresu bibliograficznego także z arkusza

Umarłych wieczność dotąd trwa,
dokąd pamięcią się im płaci.
Chwiejna waluta. Nie ma dnia,
by ktoś wieczności swej nie tracił.

Dziś o wieczności więcej wiem:
można ją dawać i odbierać.
Kogo zwano zdrajcą ten
razem z imieniem ma umierać.

Ta nasza nad zmarłymi moc
wymaga nierozchwianej wagi
i żeby sąd nie sądził w noc,
i żeby sędzia nie był nagi.

W. Szymborska, Rehabilitacja, w: Poezja naszego wieku. Antologia wierszy publikowanych po 1918 roku, wybór i oprac. W. Kaliński, Warszawa 1989.

Pytanie 22. Wypisz epitet z pierwszej zwrotki wiersza.
Odp. Epitet to wyraz określający przedmiot, uwydatniający jego cechy. Może być wyrażony przymiotnikiem, rzeczownikiem lub imiesłowem. Na pytanie 22. można było udzielić dwóch odpowiedzi:
  • chwiejna waluta (epitet: chwiejna wyrażony przymiotnikiem),
  • umarłych wieczność (epitet: umarłych wyrażony rzeczownikiem).
Przypominam, że z tekstu wypisujemy epitet + wyraz określany.

Pytanie 23. Określ nastrój panujący w utworze.
Odp. Nastrój NIE BYŁ melancholijny. Wysilam się, wysilam, a melancholii (zasmucenia, przygnębienia związanego ze wspomnieniami) tu nie widzę. Ten fragment to refleksja dotycząca ludzkiej pamięci, sposobu pamiętania, siły tej pamięci. Nie ma w tym wierszu nic śmiesznego, żadnego zachwytu nad urodą świata i życia. Raczej powaga, a nawet patos. Stąd można powiedzieć, że nastrój tego wiersza jest np. refleksyjny, podniosły, patetyczny.

Pytanie 24. Wyjaśnij metaforyczne znacznie trzykrotnie powtórzonego w wierszu słowa "wieczność".
Odp. Powtórzenie też jest środkiem stylistycznym. Jeśli coś jest powtarzane (w liryce lub prozie) to znaczy, że jest ważne, należy na to zwrócić uwagę. "Wieczność" jest tu słowem-kluczem. A ten klucz ma przyczepioną karteczkę: trwanie w pamięci potomnych/przyszłych pokoleń/ludzi, którzy pozostali/nieśmiertelność w postaci pamięci o umarłych.
Wprost mówią o tym już pierwsze wersy:
Umarłych wieczność dotąd trwa,
dokąd pamięcią się im płaci.

Pytanie 25. Co, według podmiotu lirycznego, jest skutkiem uznania kogoś za zdrajcę?
Dziś o wieczności więcej wiem:
można ją dawać i odbierać.
Kogo zwano zdrajcą ten
razem z imieniem ma umierać.

Umierać z imieniem -  zostać zapomnianym przez przyszłe pokolenia/przez ludzi/przez potomnych/odejście w zapomnienie itp. Taki jest skutek uznania kogoś za zdrajcę.

Pytanie 26. Na podstawie ostatniej zwrotki wiersza udziel jednozdaniowej odpowiedzi na pytanie: Jakimi dwiema wartościami powinni kierować się, wydając osąd o innym człowieku?
 Odp. Kluczem do poprawnej odpowiedzi na to pytanie było właściwe zrozumienie polecenia. Zatem:
  1. Odpowiedź miała mieć formę zdania. Jeden z Was napisał dwa słowa. Zero punktów!!!
  2. Należało podać nazwy wartości. Konkretne (ale abstrakcyjne ;)) rzeczowniki. 
 (...) moc
wymaga nierozchwianej wagi
i żeby sąd nie sądził w noc,
i żeby sędzia nie był nagi

Nierozchwiana waga (nota bene epitet) = sprawiedliwość lub rozwaga (ważenie swoich sądów).
Żeby sąd nie sądził w noc = aby był sprawiedliwy i uczciwy (jawnie ogłaszał swoje wyroki; tylko niesprawiedliwość i nieuczciwość muszą kryć się pod osłoną nocy).
Żeby sędzia nie był nagi = aby był odpowiedzialny za swoje czyny, aby był mądry. Jest to nawiązanie do baśni Nowe szaty króla/cesarza. Próżny i głupi król dał się nabrać dwóm przebiegłym ludziom oferującym mu ubranie z materiału, który zobaczyć mogą tylko mądrzy ludzie. Nagi sędzia, podobnie jak nagi król, jest nierozsądny, głupi. 

Zatem, odpowiedź: Ludzie, wydając osąd o innym człowieku powinni kierować się sprawiedliwością i rozwagą/uczciwością/mądrością/odpowiedzialnością. 
Uwaga: Podane dwie nazwy wartości nie mogły być synonimami.

Myślę, że odpowiedź na pytanie 27. można zostawić na kolejny post. 
Po feriach - jak już wspominałam - powtórki ze wszystkiego (zatem z analizy wiersza również), testy i omawianie gotowych wypracowań. Będzie też jedna lektura :).

Życzę miłego wieczoru!


1 komentarz:

  1. Bardzo pomocne materiały! Szkoda tylko, że interpretacji wierszy jest tak mało :(

    OdpowiedzUsuń

Może coś dodasz? Dzięki temu ten blog będzie jeszcze lepszy! Zapraszam :)

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...